Een week geleden schreef Tom Dumoulin geschiedenis: als eerste Nederlander won hij de Giro d’Italia. Althans, zo werd het in veel media gebracht. Ook het AD schreef dat, in aanloop naar de laatste tijdrit: “(…) om als eerste Nederlander ooit de Ronde van Italië te winnen”. Twee dagen later verscheen echter een ander artikel op AD.nl, met een andere kijk op de geschiedenis. Een interessante kijk die veel – soms terechte, soms ongenuanceerde – vragen, reacties en discussies veroorzaakte.

Het artikel draagt de titel ‘Sorry Tom, zij was de eerste‘ en is geschreven door Auke van Eijsden. In het artikel wordt verwezen naar Marianne Vos en haar eerdere Giro overwinning: in 2011, 2012 en 2014. Dumoulin was dus helemaal niet de eerste Nederlander die de Ronde van Italië won. Hij was de derde zelfs: Anne van der Breggen won de Ronde in 2015 ook al. Maar dat is menig Nederlands wielerfan (fanatiekelingen, maar ook succesjagers en hobbyisten) even ontschoten.

Het verschil is immens

In 2015 won Anne van der Breggen dus al eens de Ronde van Italië. In 10 dagen reed zij 890 kilometer en dit deed zij 90 seconde sneller dan de nummer 2, Mara Abbott uit de Verenigde Staten. Een mooie overwinning op het toch al zeer indrukwekkende palmares van de pas 26-jarige wielrenster, waar we ook Olympisch goud, meerdere Klassiekers en een Europees kampioenschap aantreffen. Maar veel werd er over deze Giro overwinning – of de Giro Rosa 2015 in het algemeen – niet geschreven in de Nederlandse media. Al helemaal niet als je het vergelijkt met de aandacht die dit jaar ontstond rondom Tom Dumoulin en de Giro d’Italia 2017.

Scorebordjournalist - Blog - Vrouwen en mannen - Visual 1

Gedurende de afgelopen Giro d’Italia werd er per dag 1.587% meer geschreven over de Ronde, dan over Anne van der Breggen en de Giro Rosa in 2015. Dat is niet één komma zes procent, dat is bijna zestienhonderd procent!

Ook de dag na de overwinning was er beduidend meer aandacht voor Tom Dumoulin’s triomf dan voor die van Anne van der Breggen. We zien hier een ongeveer vergelijkbare verdeling als eerder: de overwinning van Dumoulin veroorzaakte 1.566% meer media uitingen dan de overwinning van Van der Breggen.

Gedurende de afgelopen Giro d’Italia werd er per dag 1.587% meer geschreven over de Ronde, dan over Anne van der Breggen en de Giro Rosa in 2015.

Niet enkel een wielerfenomeen

In het eerder genoemde artikel van Van Eijsden wordt ook duidelijk gemaakt dat deze oneerlijke verdeling in aandacht voor sportmannen en sportvrouwen niet enkel te vinden is binnen de wielersport. Hoogleraar sportgeschiedenis Marjet Derks zegt in het artikel: “Alles wat mannen doen, wordt nu eenmaal als groter, belangrijker en historischer gezien.” En we hoeven hier niet te verkondigen we gaan kijken of dat waar is, want we weten natuurlijk allang dat dit zo is: mannensport krijgt vele malen meer aandacht dan vrouwensport.

Om verder te kijken naar de verschillen hebben we twee andere sportgebeurtenissen gekozen waar de prestaties van de vrouw en de man eigenlijk één-op-één vertaalbaar zouden moeten zijn. In de aandacht voor deze prestaties zien we echter dat dit niet het geval is.

Het wereldkampioenschap allround schaatsen 2017

Op 4 en 5 maart 2017 vond in Hamar (Noorwegen) het WK allround schaatsen 2017 plaats. Het werd een mooie Nederlandse aangelegenheid: Ireen Wüst won voor het eerst sinds 2014 en voor de 6e keer in totaal de titel bij de vrouwen, terwijl Sven Kramer (9e titel), Patrick Roest en Jan Blokhuijsen er een geheel oranje podium van maakte bij de mannen.

De prestatie van Ireen Wüst en Sven Kramer zijn in essentie zeer vergelijkbaar:

  • Beide zijn het grootheden in het hedendaagse schaatsen: Kramer heeft de meeste wereldtitels op zijn naam bij de mannen, Wüst moet enkel Gunda Niemann (nog) voor zich laten.
  • Beide waren sterk op vrijwel alle afstanden: Wüst werd op alle vier de afstanden 1e of 2e, terwijl Kramer enkel op de 500m buiten de top-2 viel.
  • Beide wisten eigenlijk na drie afstanden al dat ze gingen winnen: voor Wüst was hooguit de aanwezigheid van Sáblíková nog iets om rekening mee te houden, maar ook niet heel erg.

Wat opvallend is dat ondanks deze zeer vergelijkbare situaties, ook hier veel meer aandacht uit ging naar Sven Kramer dan naar Ireen Wüst.

Scorebordjournalist - Blog - Vrouwen en mannen - Visual 2

De verschillen zijn zeker kleiner dan wat we zagen bij Van der Breggen en Dumoulin, maar Sven Kramer kreeg tijdens het toernooi alsnog 88% meer aandacht in de media dan Ireen Wüst. De dag na het toernooi was het verschil zelfs 230%, maar toegegeven, hier ging het bij zowel Kramer als Wüst om kleinere aantallen dan we bij de Giro overwinningen zagen.

Bij schaatsen zien we dus een vergelijkbaar – weliswaar kleiner – verschil als bij wielrennen. Marjet Derks heeft daar in het artikel op AD.nl misschien wel een verklaring voor: “Vooral bij sporten die fysiek veel van je vragen, waar zweet en snot bij komt kijken, hebben vrouwen het lastig.” Wielrennen en schaatsen vallen natuurlijk wel in deze categorie. Wat gebeurt er als we naar een ander soort sport kijken…

De verschillen zijn zeker kleiner dan wat we zagen bij Van der Breggen en Dumoulin, maar Sven Kramer kreeg tijdens het toernooi alsnog 88% meer aandacht in de media dan Ireen Wüst.

De KNVB Beker 2017

We zullen niet beweren dat voetbal niet veel fysieke inspanning vraagt of dat er geen zweet of snot bij komt kijken. Maar het is wel degelijk iets anders dan wielrennen en schaatsen: het is een teamsport, we spreken over een club en niet over een individu en in dit geval ook erg belangrijk, er is een toernooi wat gedurende het jaar opbouwt naar één keer 90 minuten om de winnaar te bepalen. We hebben het hier over de jaarlijkse KNVB Bekers.

De KNVB Beker is er voor zowel mannen als vrouwen. De mannenfinale (op 30 april) ging dit jaar tussen Vitesse en AZ, waar de club uit Arnhem voor het eerst in hun 125-jarig bestaan een prijs pakte door met 2-0 te winnen. Bij de vrouwen werd ook een stukje geschiedenis geschreven, toen op 2 juni Ajax boegbeelden Daphne Koster en Anouk Hoogendijk hun carrière afsloten door de de dubbel te winnen: PSV werd met 2-0 verslagen (en de titel was enkele weken eerder al een feit, maar werd op bijvoorbeeld VI.nl maar heel minimaal besproken).

Nog voordat we naar de media inzichten kijken over de twee bovenstaande finales, zien we al duidelijk dat het hier om twee totaal verschillende soorten finales gaat:

  • De mannen finale was live te zien op SBS6, de vrouwen finale enkel voor betalende klanten van FOX Sports.
  • De mannen finale werd door ongeveer 1.788.000 mensen bekeken, de vrouwen finale trok 10.000 kijkers (uiteraard mede veroorzaakt door het feit dat deze achter de decoder zat).
  • De mannen finale werd gespeeld in een uitverkochte De Kuip (capaciteit 51.117), voor de vrouwen finale waren nog kaarten beschikbaar in het Kyocera Stadion (capaciteit 15.000).

Als we dan kijken naar de media aandacht gegenereerde voor beide wedstrijden, dan zien we dat de bovenstaande verschillen pas het begin zijn.

Scorebordjournalist - Blog - Vrouwen en mannen - Visual 3

Op de dag van de finale werd er 1.535% meer gesproken over Vitesse-AZ dan over Ajax-PSV. Ook als we kijken naar de grootste pieken op de dag is het verschil gigantisch: tijdens de vrouwenfinale werd er een piek bereikt van 474 uitingen in één uur. Tijdens de mannen finale lag deze piek op 5.609 uitingen in één uur tijd.

Ook de dag na de finale zijn de verschillen weer groot. De overwinning van Vitesse wordt in dit geval zelfs 1.867% meer besproken dan de overwinning van de Ajax vrouwen. Een goed voorbeeld van het verschil treffen we aan in de Telesport van zaterdag 3 juni: op pagina 4 vinden we een artikel over de overwinning van de Ajax vrouwen genaamd ‘Afscheid met dubbel voor Ajax-boegbeelden‘. Het artikel telt ongeveer 175 woorden, bevat geen foto, opstellingen of analyse en is geplaatst onder een twee keer zo groot artikel (inclusief foto) over het nog ontbreken van Stefan de Vrij en Wesley Sneijder bij het Nederlands elftal. Verschil moet er zijn… Blijkbaar.

Alleenheerser zijn is fijn

De afgelopen jaren zijn er gelukkig ook een paar situaties geweest waarin vrouwensport wel degelijk in de spotlight kwam te staan. En dat deze spotlight niet werd afgenomen door een mannelijke tegenhanger. Er lijken een paar criteria te zijn die voor dit soort succes kunnen zorgen, en hoe meer er van toepassing zijn op één situatie hoe groter de kans van slagen:

  • Als vrouw/vrouwenploeg moet je zorgen voor een verrassing, een goede prestatie die niemand zag aankomen.
  • Als vrouw/vrouwenploeg moet je uitblinken in een sport waar Nederland in lange tijd niet (het liefst zelfs nooit) in heeft uitgeblonken.
  • Als vrouw/vrouwenploeg moet je beter presteren dan je mannelijke tegenhanger. Helemaal goed is het als je de tegenvallende prestaties van de mannen kan wegpoetsen.

Deze bovenstaande criteria zijn voor een paar recente voorbeelden van toepassing.

Het WK handbal 2015

Tijdens het WK handbal in Denemarken in 2015 zorgt het Nederlandse vrouwenteam voor een grote verrassing door door te dringen tot de finale. Een nog nooit eerder vertoonde prestatie: de beste prestatie voor de vrouwen was een 5e plek in 2005. De mannenploeg heeft zich überhaupt sinds 1961 niet meer geplaatst voor een wereldkampioenschap, dus de spotlight was bij deze volledig voor de vrouwen. Nederland leefde opeens mee met de Oranje vrouwen en handbal stond – opbouwend richting de finale – volop in de aandacht.

Scorebordjournalist - Blog - Vrouwen en mannen - Visual 5

Het EK volleybal 2015

De volleybal vrouwen maken tijdens het EK 2015 beetje hetzelfde mee als de handbal vrouwen tijdens het WK: door hun goede prestaties haalde ze de finale van het kampioenschap. In deze sport geen unicum, maar wel iets waar al weer lang op gewacht werd: in 2009 werden de vrouwen ook al eens 2e en in 1995 wonnen ze zelfs de Europese titel. Een extra reden dat de aandacht rondom dit toernooi zo groeide was het feit dat het toernooi plaatsvond in Nederland. Want sportminnend Nederland wordt nog enthousiaster van succes als het op eigen bodem plaatsvindt.

Ook bij dit toernooi zagen we dat de aandacht in de media voor de term ‘volleybal’ enorm toenam richting de finale van het kampioenschap.

Scorebordjournalist - Blog - Vrouwen en mannen - Visual 4

De Nederlandse hockeydames

In de Nederlandse sportwereld is het beste voorbeeld van vrouwen die mannen ontstijgen misschien wel te vinden op de hockeyvelden. Nederland, hockeyland pur sang, heeft de grootste successen de afgelopen jaren vooral te danken aan de damesploeg. In de laatste 10 jaar hebben alle grote internationale toernooien minimaal een medaille opgeleverd voor de dames en werden zelfs 6 van de 14 toernooien gewonnen. Dat terwijl de mannen bij vier toernooien zelfs naast het podium eindigde en slechts eenmaal het goud veroverde (EK 2015).

Scorebordjournalist - Blog - Vrouwen en mannen - Visual 6

Deze goede prestaties hebben er de afgelopen jaren voor gezorgd dat het dameshockey in Nederland op hetzelfde niveau – misschien zelfs wel op een hoger niveau – staat als het herenhockey. Er lijkt in ieder geval richting een groot toernooi altijd meer rust te zijn rondom de vrouwen, want de druk ligt een stuk lager: zij hebben het de afgelopen jaren vaak genoeg laten zien, de mannen toch een stuk minder.

Het kan niet langer zo

De tijd dat vrouwen in de sport ondergeschikt zijn aan mannen is nu toch echt wel voorbij. Althans, het zou voorbij moeten zijn! In het eerder genoemde AD.nl artikel uit Marianne Vos zich ook mooi over het huidige verschil tussen mannen en vrouwen: “Er is een fysiek verschil tussen mannen en vrouwen, daarom is er ook een aparte koers. Maar dat betekent niet dat het niet om topsport gaat. Mensen die dat zeggen, weten niet waar ze het over hebben.”

Daar ligt het probleem misschien ook wel voornamelijk: mensen weten niet waar ze het over hebben. En dit is niet altijd hun schuld, dat moet gezegd worden. De benodigde informatie – in dit geval wedstrijden, samenvatting, verslagen – is niet altijd makkelijk te verkrijgen. Denk er maar eens over na…

Marjet Derks vat het probleem misschien wel het beste samen: “Sport is begonnen als iets wat alleen voor mannen was. Als vrouwen ook wilden sporten, kregen die te maken met allerlei vooroordelen en beperkingen.” Tijd om dat verleden achter ons te laten. We voetballen niet meer met een varkensblaas, tennisrackets zijn niet meer van hout en scheidsrechters op verschillende velden hebben hulp van de technologie: tijd voor de volgende verandering in de sportwereld.

 


Voor het monitoring van media uitingen is de Brand Monitor tool van Buzzcapture gebruikt. De gerapporteerde aantallen bevatten online media (incl. social media), print, televisie en radio.
Uitgelichte foto: © Velofocus / Unknown / © Orange Pictures