Honkbal wordt gekenmerkt door het gebruik van statistieken en data analyses. De box score is overladen met teamstatistieken en individuele graadmeters, trades worden gebaseerd op hoe goed een speler zijn resultaten er voor staan en kenners zijn continu op zoek naar het belangrijkste getal om je je als team op te focussen. Het antwoord die laatste vraag is misschien wel makkelijker dan gedacht: misschien is winning percentage wel gewoon het belangrijkst.

Het winning percentage is gelukkig één van de makkelijkste statistieken binnen het honkbal: je neemt het aantal gewonnen wedstrijden, deelt dit door het totaal aantal gespeelde wedstrijd en je krijgt het winning percentage van het team. De naam zegt het eigenlijk al: het getal representeert het percentage wedstrijden dat je als team hebt gewonnen.

Het enige wellicht ingewikkelde is de manier van rapporteren: als je 60 van de 100 wedstrijden wint is je winning percentage niet 60%, maar 0,600. Dat is misschien even wennen, maar is ook nog wel te doen.

We gaan geen open deuren intrappen

Nu denk je misschien: ‘ja, natuurlijk is winning percentage het belangrijkst, dat is toch logisch!?‘. En er zijn verschillende redenen waarom je dit zou kunnen denken:

  • Je kan alleen maar een tennistoernooi winnen als je meer wedstrijden wint dan alle andere spelers.
  • Je kan alleen maar de voetbalcompetitie winnen als je meer punten pakt dan de andere teams.
  • Je kan alleen maar de marathon winnen als je harder loopt dan de concurrentie.

Dan is het heel makkelijk om te denken dat je bij een sport waar je alleen maar kan winnen of verliezen (Noord-Amerikanen houden niet zo van gelijke spelen) altijd moet zorgen dat je meer wedstrijden wint dan de andere teams. Maar zo simpel is het niet.

Een MLB-seizoen is gesplitst in twee delen: het regular season en de post season (of: play-offs). Tien van de dertig ploegen plaatsen zich na het regular season voor de post season (6 division winnaars, 4 wild card plekken). Het is dus belangrijk om op één van deze plekken te staan na 162 wedstrijden, anders zit het seizoen er voor jouw team op. Maar je hoeft niet perse de allerbeste te zijn gedurende het reguliere seizoen.

Het is belangrijk om op één van de play-off plekken te staan na 162 wedstrijden, anders zit het seizoen er voor jouw team op. Maar je hoeft niet perse de allerbeste te zijn gedurende het reguliere seizoen.

Als we kijken naar de data sinds 1980 zien we dat het hoogste winning percentage in het regular season maar in een klein aantal gevallen een voorbode was voor het uiteindelijke kampioenschap. Slechts 8 van de 36 keer (22%) stond het team wat als #1 de play-offs in ging ook aan het eind van de rit met de Commissioner’s Trophy in handen.

Scorebordjournalist - Blog - Winning percentage - Visual 1

Dat is wat een play-off met je doet

Dit is natuurlijk het effect van play-offs aan het eind van een seizoen. Het team wat zich gedurende de competitie van z’n beste kant heeft laten zien moet het in enkele head-to-head confrontaties nog maar eens waarmaken. In honkbal dus iets wat niet heel vaak lijkt te lukken. En als we naar andere takken van sport kijken met deze competitieopzet, dan zien we over de afgelopen 10 seizoenen dat het ook daar vaker niet lukt dan wel:

  • In de NFL was de kampioen 3 maal ook de beste tijdens het regular season.
  • In de NHL was de kampioen 3 maal ook de beste tijdens het regular season.
  • In de NBA was de kampioen 5 maal ook de beste tijdens het regular season.

Ook binnen onze eigen landgrenzen zie je dit fenomeen. De hoofdklasse hockey (veldhockey in dit geval) gebruikt een play-off opzet waarin de top-4 van de reguliere competitie het tegen elkaar opneemt. De als #1 geplaatste ploeg trekt hier ook niet zo vaak aan het langste eind. Vooral de dames van Den Bosch vervullen hier een interessante rol:

  • Over de afgelopen 10 jaar werden de Bosschenaren acht keer landskampioen: 3 maal gingen zij niet als beste ploeg de play-offs in.
  • De 2 jaar waarin Den Bosch niet het kampioenschap won, waren zij gedurende het reguliere seizoen juist wel de beste ploeg.

Na het reguliere seizoen begint het echte werk dus pas. Niet alleen in de MLB, ook in andere sporten, ook in ons eigen land.

Scorebordjournalist - Blog - Winning percentage - Visual 2

Kijk altijd eerst naar je eigen prestaties

Winning percentage in de puurste vorm is dus niet de perse belangrijke statistiek in honkbal, omdat we niet zwart-wit kunnen stellen: ‘als je het meeste wint, dan word je kampioen‘. Het tegendeel is simpelweg te vaak bewezen. Het aantal gewonnen wedstrijden kan echter wel een goede graadmeter zijn voor succes als je naar de vooruitgang van je eigen team kijkt.

We pakken weer de MLB kampioenen sinds 1980 er bij. In totaal zien we dat 30 van de 36 teams (83%) in het jaar dat zij het kampioenschap wonnen een verbetering lieten noteren in het aantal gewonnen wedstrijden ten opzichte van het voorgaande seizoen. Van de zes teams die niet in deze trend mee gaan zien we dat drie de regerend kampioen waren (Toronto Blue Jays in 1993 en New York Yankees in 1999 en 2000): zij hadden in het jaar waarin zij het eerste kampioenschap pakte al de verbetering laten zien.

Scorebordjournalist - Blog - Winning percentage - Visual 3

Tuurlijk, er zijn ook genoeg teams die wel vooruitgang laten zien, maar niet het kampioenschap winnen of zelfs de play-offs niet halen. En aan de andere kant van het spectrum zijn er juist teams die achteruit gaan, maar zich wel voor het post season mogen melden:

  • In het seizoen 2016 lieten 12 teams een verbetering zien ten opzichte van 2015: slechts 3 teams plaatste zich voor de play-offs – Baltimore, Chicago Cubs (de uiteindelijke kampioen) en New York Mets.
  • In hetzelfde jaar lieten 13 teams een daling noteren in winning percentage: 5 hiervan haalde de play-offs – Cleveland (de verliezend finalist), Los Angeles Dodgers, Texas, Toronto, Washington.
  • De overige 2 play-off plekken gingen naar teams die gelijk bleven ten opzichte van het voorgaande seizoen – Boston en San Francisco.

Een simpele verklaring hiervoor zou kunnen zijn geweest: teams met een slecht voorgaand seizoen kunnen veel goedmaken, maar zijn dan nog nergens en teams met een goed voorgaand seizoen kunnen eigenlijk alleen nog maar achteruit, maar hebben die speling wel. Echter, dat blijkt niet helemaal het geval als je kijkt naar het seizoen 2016, gezien het minimale verschil tussen beide groepen:

  • Het gemiddeld winning percentage in 2015 van de 12 teams die verbetering lieten noteren in 2016 was 0,493 – oftewel 79,8 gewonnen wedstrijd.
  • Het gemiddeld winning percentage in 2015 van de 13 teams die achteruitgang meemaakte in 2016 was 0,506 – oftewel 82,0 gewonnen wedstrijd.

Er kan er maar één de winnaar zijn

Ook wanneer je kijkt naar de winnaar en de verliezend finalist zie je dat een verbetering ten opzichte van vorig jaar een goede graadmeter is voor wie van de twee het meeste kans maakt… Al is het maar een minimaal verschil: 28 van de laatste 36 verliezend finalisten (78%) liet een verbetering zien in het jaar dat zij het tot de finale schopte.

De scheidend kampioen laat daarnaast ook duidelijk zien waarom zij niet nogmaals met de titel aan de haal gingen aan het eind van het seizoen: slechts 6 van de laatste 35 kampioenen (17%) – we weten nog niet wat de 2016 Chicago Cubs gaan doen – wist een verbetering neer te zetten in het jaar volgend op hun kampioenschap. Saillant detail: geen van deze 6 positieve gevallen leidde tot een titel prolongatie (Oakland in 1990, New York Yankees 2001 en Philadelphia in 2009 haalde nog wel de finale).

Scorebordjournalist - Blog - Winning percentage - Visual 4

Het is allemaal niet zo simpel in de honkbalwereld

Het is niet voor niks dat er zoveel statistieken rondzwerven in de honkbal wereld en dat de meningen over het belang van elk zo verdeeld is: je kan niet simpelweg zeggen dat één statistiek het belangrijkst is. We kunnen dus ook niet beweren dat de wereld eigenlijk heel eenvoudig is en dat winning percentage gewoonweg het belangrijkst is. Aan dit getal zitten te veel haken en ogen:

  • Winning percentage is uiteraard belangrijk om de play-offs te halen, want je moet 20 teams achter je laten. Maar je kan ook 9 teams voor laten en via de wildcard ronde richting de titel gaan – In 2014 nog won San Francisco als #10 in de play-offs de titel.
  • Kampioenen laten vaak een verbetering zien ten opzichte van het voorgaande jaar. Maar genoeg teams die een verbetering laten zien halen de play-offs niet eens, dus zekerheid heb je nooit – Over de afgelopen 3 seizoenen genomen haalde slechts 11 van de 36 teams (31%) die verbetering liet zien de play-offs.
  • En zelfs als je een minder seizoen draait dan het jaar er voor kan je nog altijd kampioen worden – Kijk naar de Yankees in 1999: de enorm hoge score van 0,704 uit 1998 gaf ze genoeg ruimte om 16 wedstrijden meer te verliezen het volgende jaar, alsnog 4 wedstrijden voor Boston te eindigen in de division en uiteindelijk de titel te prolongeren.

Er zijn geen zekerheden in de MLB. Je speelt 162 wedstrijden en als je dan de beste bent kan het alsnog zo voorbij zijn (vraag maar aan de 2015 St. Louis Cardinals: het beste regular season winning percentage, er uit in de eerste ronde play-offs). Gedurende het slopende seizoen kan je een winning streak neerzetten waarmee je in de ranglijst klimt of in een slump terecht komen waardoor je je winning percentage ziet kelderen. Geen enkele statistiek kan dat voorspellen, voorkomen of zelfs verklaren.

 


Uitgelichte foto: © Brian Cassella (Chicago Tribune)